ΝΥΜΦΑΙΟ

Το χωριό Νυμφαίο (παλαιότερα Νιβέστα ή και Νεβέσκα) είναι ορεινός οικισμός (υψόμ. 1350) που έχει χαρακτηρισθεί «διατηρητέος παραδοσιακός οικισμός».

Βρίσκεται στο νότιο άκρο του νομού, στις ανατολικές κλιτείς του όρους Βέρνου σε απόσταση 57 χλμ από την πόλη της Φλώρινας μέσω του οδικού άξονα Ξινού Νερού. Οι ταξιδιωτικοί οδηγοί το παρουσιάζουν ως ένα από τα δέκα ομορφότερα χωριά της Ευρώπης.

Περικλείεται από δάσος οξιάς και διασχίζεται από λιθόστρωτα μονοπάτια και πετρόκτιστα σπίτια. Στην περιοχή δραστηριοποιείται η οργάνωση του Αρκτούρου με ένα περιβαλλοντικό κέντρο ενημέρωσης για την καφέ αρκούδα και τον λύκο ενάμισι χιλιόμετρο έξω από το χωρίο. Στις εγκαταστάσεις αυτές φιλοξενούνται 13 αρκούδες, οι οποίες έχουν κατασχεθεί από αρκουδιάρηδες και ζωολογικούς κήπους, και αρκετοί λύκοι αντίστοιχα —ζώα για τα οποία θεωρείται αδύνατη η επανένταξη τους στο φυσικό περιβάλλον.

Το Νυμφαίον άρχισε να κατοικείται γύρω στο 1385 από Οδίτες Βλάχους, δηλαδή αυτόχθονες λατινόφωνους Έλληνες της Μακεδονίας, που επί 1.400 χρόνια φύλασσαν τη γειτονική Εγνατία Οδό και κατέφυγαν τότε στα απρόσιτα βουνά ύστερα από σκληρές μάχες με τους Οθωμανούς εισβολείς, όπου και αργότερα συνθηκολόγησαν υπό όρους, καθώς τους παραχωρήθηκαν προνόμια αυτοδιοίκησης, είχαν το δικαίωμα να φέρουν όπλα, ενώ υπάγονταν απευθείας στη Βαληντέ Σουλτάνα (μητέρα του Σουλτάνου), στην οποία πλήρωναν μειωμένους φόρους.

Γύρω στο 1630 άρχισαν να ασχολούνται με την ασημουργία, με αποτέλεσμα να αναδείξουν το χωριό τους σε ονομαστό κέντρο αργυροχρυσοχοΐας και να αποκτήσουν φήμη ανάλογη με αυτή των ασημουργών του Συρράκου και των Καλαρρυτών της Ηπείρου.

Στα τέλη του 18ου αιώνα, με τις επιδρομές των Αλβανών, μετά τα Ορλωφικά, το Νυμφαίο δέχτηκε πολλούς Βλαχόφωνους πρόσφυγες από τη Μοσχόπολη, το Λινοτόπι, τη Νικολίτσα και άλλα βλάχικα κέντρα, οι οποίοι εκδιώχτηκαν από τους τόπους τους.

Παράλληλα, μεγάλο μέρος του πληθυσμού του χωριού μετακινήθηκε προς την ανατολική Μακεδονία (Σέρρες, Νιγρίτα, Άνω Πορρόια, Κάτω Τζουμαγιά, Αλιστράτη) μέχρι τα Δαρδανέλια και την Κωνσταντινούπολη.

Οι κάτοικοι του Νυμφαίου μετείχαν σε όλους τους εθνικούς αγώνες πριν, κατά και μετά την Επανάσταση του 1821.

Νυμφαιώτες υπερασπίστηκαν το πολιορκημένο Μεσολόγγι, συμμετείχαν στην εξέγερση των Θεσσαλομακεδόνων το 1854 και στην επανάσταση των Μακεδόνων κατά της Συνθήκης του Αγίου Στεφάνου το 1878. Σημαντική ήταν η συμβολή τους και στους αγώνες του 1913, του 1916 και του 1918, καθώς και στις μάχες του 1940 -1941, όπου το ίδιο το Νυμφαίον αποτέλεσε πεδίο μαχών, ενώ μετά ακολούθησε η Εθνική Αντίσταση και ο Εμφύλιος, όπου στο Βίτσι έγιναν φονικότατες μάχες.

Το Νυμφαίο απέχει 65 χλμ. από την Κοζάνη, 65 χλμ. από την Καστοριά, 50 χλμ. από τη Φλώρινα, 45 χλμ. από την Πτολεμαΐδα, 20 χλμ. από το Αμύνταιο και 72 χλμ. από το χιονοδρομικό κέντρο της Βίγλας.

Η διαδρομή από τη Θεσσαλονίκη περιλαμβάνει:

  • την οδό ταχείας κυκλοφορίας μέχρι τη διασταύρωση Φλώρινας – Κοζάνης και από ’κει τη διαδρομή της Καστοριάς μέχρι τον Αετό και το Νυμφαίο (160 χλμ.). Εναλλακτικά, από την Έδεσσα μπορεί να ακολουθηθεί η εξής διαδρομή: Λίμνη ΄Αγρα, Λίμνη Βεγορίτιδα, Άγιος Παντελεήμονας, Αμύνταιο, Αετός και τέλος το Νυμφαίο.

Η διαδρομή από Αθήνα περιλαμβάνει:

  • Οδικώς, μέσω της Εθνικής Οδού μέχρι τη Λάρισα και μετά μέσω Τιρνάβου – Ελασσόνας – Πτολεμαΐδας – Αμυνταίου – Αετού ( 540 χλμ.),
  • Σιδηροδρομικώς, από το Πλατύ μέσω Αμυνταίου,
  • Αεροπορικώς, μέσω Κοζάνης ή Καστοριάς.